Septiemakkoorden: Dominant septiemakkoord

Wij weten dat een akkoord 3 noten telt: een drieklank. Maar waarom zou een akkoord niet 4 noten kunnen hebben? Zo'n vierklank noemen we een septiemakkoord.

In dit hoofdstuk focussen we eerst op het septiemakkoord op V:
het dominant septiemakkoord.

Download cursusdeel

1. Drieklank versus vierklank

2. Inversies van de vierklank

3. Dominant septiemakkoord

4. Spanning en ontspanning

5. Luistervoorbeelden

6. Musescore-oefeningen

7. Gehoortraining

terug naar Hoofdmenu

Drieklank vs. Vierklank

Elk akkoord wordt opgebouwd door tertsen op mekaar te stapelen:

Een drieklank heeft twee tertsen.

Een vierklank heeft dus drie tertsen.

Zo'n vierklank noemen we ook een septiemakkoord. Maar vanwaar dat woordje 'septiem' in de naam?

Inversies van de Vierklank

Een drieklank heeft 2 inversies.

Een vierklank heeft maar liefst 3 inversies

(+ de grondligging).

Dominant
Septiemakkoord

In bv. veel jazz- en popmuziek wordt er relatief vrij met septiemakkoorden gecomponeerd. Dat mag ook jij doen. Maar schrijf je in een klassieker genre, dan kan je niet zomaar gratis en voor niets van elke drieklank een vierklank maken.

Daarom bestuderen we in dit deel eerst de enige drieklank waarbij dit wèl zomaar mag en waarbij dit het meeste effect heeft:
het dominant septiemakkoord, ofwel V7.

Daarvoor frissen we wat verwarrende begrippen op...

Dominant: doorgaans de V van iedere toonaard.
We spreken dus van een akkoord, niet van een noot.
Dit akkoord is altijd groot, majeur.

Septiem: interval zeven tonen boven de basnoot.

Leidtoon: zevende trap van de toonaard.

Binnen het dominant septiemakkoord (V7) zitten er dus twee noten die allebei met het getal '7' te maken hebben.

In een dominant septiemakkoord is de septiem altijd een kleine septiem.

We hebben nu een V7, bijvoorbeeld in do groot en la klein:

Spanning en
Ontspanning

Hoe meer noten, hoe meer spanning. Maar zo'n spanning wilt ook 'oplossen' in een volgend akkoord:

Wij weten dat de leidtoon alvast 'leidt' naar de tonica, 1 toon hoger.

Onze nieuwe 4de noot, de septiem, die ligt dan weer dichter bij de noot daaronder, 1 toon lager.

Luistervoorbeelden

vb. 1) Beatles, skip naar minuut 1'25"

vb. 3) Strijkkwartet van Haydn. Luister vanaf minuut 1'48". Na een opbouw van 10" blijft de muziek even hangen op een dominant septiemakkoord

vb. 5) Billie Eilish, James Bond. Luister vanaf minuut 2'. Je hoort op 2'11" het dominant septiemakkoord. De spanning van dit akkoord wordt kracht bijgezet door de snelle dalende viooltrek.

vb. 2) Chopin. Zoek de dominant septiemakkoorden en hun oplossingen

vb. 4) Lied van Schumann. Luister naar het 'open einde' van deze compositie: het stuk eindigt op een dominant septiem-akkoord. Waarom? Check ook eens de laatste lijn tekst van de zanger.

vb. 6) Camillo Cabello - Havana.