Compositions
Compositions
Akkoordprogressies
We kennen het verschil tussen hoofd- en nevenakkoorden. Als we deze hiërarchie in het achterhoofd houden, lukt het ons meestal wel om een goede opeenvolging van akkoorden uit te dokteren.
Maar hoe komt het dat de ene akkoordprogressie beter klinkt dan de andere?
In dit hoofdstuk bestuderen we een aantal succesformules.
Start, midden & einde
Laat ons een muzikale zin nemen van 8 maten. We splitsen ze op in drie delen.
1) De start
Welke akkoorden zijn ideaal om mee te starten?
2) Midden
Eenmaal we vertrokken zijn, met welke akkoorden kunnen we onze progressie verder ontwikkelen?
3) Slot
Hoe kunnen we de progressie afronden?
Vergelijk het met literaire auteurs en film- regisseurs die zich heel erg bewust zijn van hoe ze een scene starten, ontwikkelen en afronden:
1) starten (Wakker worden recht in de actie? Met de beschrijving van de ruimte waarin de personages zich bevinden? ...)
2) ontwikkelen (Volgen we het leven van 1 personage of meerdere? Met veel ups & downs of niet? ...)
3) afronden (met een cliffhanger naar seizoen 2? Met een happy end? ...)
Slot:
Cadensen
We werken van achter naar voren...
De eerste soort akkoordprogressies die we onder de loep nemen, zijn de cadensen.
Dat komt van het Latijnse 'cadere' = vallen: de manier waarop de zin 'valt', of waarop we ze 'neerleggen', noemen we een cadens. Het gaat dus om het einde van een muzikale zin.
We hebben twee soorten cadensen:
1. Gesloten/definitief einde
Het doel van een gesloten einde, ofwel 'volmaakte cadens', is naar een voorlopig of definitief rustpunt in de muziek toe te werken. Een plaats waar echt 'geademd' kan worden.
2. Open/voorlopig einde
Elke cadens die niet eindigt op thuisakkoord I, kunnen we een open einde noemen. Maar dat is niet noodzakelijk slecht.
Vergelijk het met Netflix: cliffhangers doen het publiek verlangen naar de volgende episode...
Zo kan je in muziek ook een zin (of een hele compositie) naar een 'open einde' toewerken. Zo laat je je luisteraars in spanning achter!
Je muziek kan daarna alle kanten uitgaan:
- Ze zet zich rustig verder
- Er begint iets compleet nieuws
- Je stopt abrupt en laat je publiek bewust met vraagtekens achter
- ...
Plagale cadens
Deze hoofdakkoorden in deze volgorde: IV - I
Volmaakte / authentieke cadens
Deze hoofdakkoorden in deze volgorde: V - I
Cadens met 'cadentieel kwartsixtakkoord'
Deze hoofdakkoorden in deze volgorde: I/V - V - I
Let op het 'slashakkoord'!
Populaire formule in klassieke muziek.
Halve cadens
Zin eindigen op V of uitgebreider IV - V
Voorlopig rustpunt, de muziek kan/moet hierna verder
Gebroken / bedrieglijke cadens
Voorlopig einde op VI, vervangakkoord van I
Turnaround
II V :||
Typisch voor jazz- en bluesmuziek.
Formule op het einde van een standard: hierna begint men gewoon weer opnieuw.
Open subdominant
Open einde op IV of IV♭
Kan heel open, dromerig, melig klinken.
Gebroken / bedrieglijke cadens 2.0
Voorlopig einde op VI♭, 'akkoord van de hoop'
Turnaround 2.0
I VI | II V :||
Formule op het einde van een standard: hierna begint men gewoon weer opnieuw.
Midden
Een sterk einde zorgt ervoor dat je de akkoordprogressie duidelijk afrondt. Immens veel opties heb je daar niet.
Maar voor het midden van een akkoordprogressies zijn de opties eindeloos...
Enkele succesformules:
Start
We weten nu hoe je een akkoordprogressie duidelijk kan afronden en dat er duizen-en-één manieren zijn om de progressie op een interessante manier te ontwikkelen.
Dan rest ons nog het allersimpelste: de start.
De meeste muziekstukken beginnen op het thuisakkoord I: de 1ste graad.
Maar net zoals er een 'open einde' bestaat, kan je ook open beginnen. Starten met IV? Waarom niet. Zolang geleidelijk aan duidelijk wordt waar je naartoe wilt en de cadens duidelijk is, kan een open start werken. Uittesten is de boodschap!